मोठे उखाणे (जानपद)

मोठे उखाणे (जानपद)

नाव घ्या … नाव घ्या … महाराष्ट्रीय महिलांमध्ये लग्नाच्या आधी आणि नंतर उखाणे घेण्याची एक रुचीपूर्ण परंपरा आहे. लग्ना नंतर प्रत्येकाला हे नाव घेण्याचा सतत आग्रह असतो. उखाणे घेण्याची परंपरा महाराष्ट्रात किती जुनी आहे हे माहित नसले तरी, उखाणे घेण्याची मनोरंजक परंपरा आजही कायम आहे.

उखाणा कवितेच्या ओळी आहेत ज्याचा उपयोग अप्रत्यक्षपणे एखाद्या व्यक्तीचे नाव घेण्यासाठी किंवा अप्रत्यक्षपणे ऑब्जेक्ट / इव्हेंट सूचित करण्यासाठी केला जातो. मराठी संस्कृतीत हा कवितेचा एक वैशिष्ट्यपूर्ण प्रकार आहे. पारंपारिक कौटुंबिक व्यवस्थेत पत्नीने आपल्या पतीच्या नावाचा उच्चार करणे टाळले जात असे. महाराष्ट्रात लग्नाचा कार्यक्रम आणि इतर विशेष प्रसंगानंतर नाव घेण्यास सांगितल्यानंतर पतीचे नाव अप्रत्यक्षरित्या काव्याच्या ओळीत गुंफून घेतात. पती त्यांच्या पत्नीची नावे त्याच प्रकारे घेतात.

लांब उखाणे ची यादी पाहू...

सासरचा गाव चांगला गावामध्ये बंगला बंगल्याला खिडकी, खिडकीत द्रोण द्रोणात तूप, तुपासारखं रूप रूपासारखा जोडा, चंद्रभागेला पडला वेढा चंद्रभागेची पाच नाव, नावेत बसावं आणि.. रावांनी देहू, आळंदी, पंढरपूर फिरवावं.

हंड्यावर हंडे सात, त्यावर ठेवली परात, परातीत होते सातू, सातूचा केला भात,भातावर वरण, वरणावर तुपाची धार, तुपासारखं रूप, रूपासारखा जोडा, जोड्यात हलगडी, हलगाडीत बलगडी, बलगडीत पिंजरा, पिंजर्यात रघु, राघूच्या तोंडी उंबर… रावांचं नाव ऐकलंत ना, मग काढा रुपये शंभर.